First slide

Idea

Badania kondycji fizycznej

Kondycja fizyczna – rozumienie, znaczenie i diagnoza

Kondycja fizyczna to zespół bardzo istotnych właściwości biologicznych ludzkiego organizmu. Składają się na nią rozwój fizyczny, sprawność fizyczna oraz wydolność fizyczna. Jako całość stanowią składnik zdrowia człowieka, a każde z nich osobno jest tego zdrowia miernikiem. Tworzą zasób, jaki każdy z nas w młodości rozwija w sobie i gromadzi, by w kolejnych latach życia podtrzymywać jego pokłady i wykorzystywać z pożytkiem we wszystkich dziedzinach życia. Wysoki poziom rozwoju, sprawności i wydolności może stanowić fundament, na którym budujemy naszą egzystencję.

Badanie kondycji fizycznej pozwala ocenić poziom rozwoju fizycznego, sprawności fizycznej i wydolności roboczej organizmu. Każdy z tych przejawów rozpoznawany jest przy pomocy odmiennych metod i narzędzi. Do pomiaru rozwoju fizycznego w najbardziej prostej formule wystarczą pomiary wysokości i masy ciała. Ich pochodną jest określanie proporcji wzrostowo-wagowych (np. BMI – Body Mass Index, wskaźnika masy ciała). Te trzy wskaźniki – wysokość i masa ciała oraz BMI – mogą dostarczyć informacji na temat przebiegu procesów wzrastania i dojrzewania i dzięki temu pozwolić ocenić jego prawidłowość oraz wykrywać zaburzenia.

Wydolność robocza organizmu jest rozumiana jako zdolność do długotrwałych i silnie obciążających wysiłków wykonywanych z zaangażowaniem dużych grup mięśniowych. Jest ona wyrazem sprawności fizjologicznych mechanizmów adaptacji ustroju do pracy mięśniowej i szybkiego powrotu do stanu wyjściowego w czasie wypoczynku. To miara tolerancji organizmu na wysiłek fizyczny, umożliwiająca człowiekowi intensywną pracę o charakterze tlenowym, niepowodującą długotrwających zaburzeń równowagi wewnętrznej organizmu (homeostazy). Przy zachowaniu pewnych rygorów jest możliwe szacowanie poziomu wydolności człowieka przy pomocy beep-testu (próby wahadłowego, 20-metrowego biegu wytrzymałościowego, wykorzystywanej w teście Eurofit) i wykonywanych bezpośrednio po jego zakończeniu, w ściśle określonym reżimie czasowym, pomiarów częstości tętna badanych osób.

Wreszcie sprawność fizyczna to ruchowa zaradność człowieka w życiu codziennym, w realizowaniu prostych, powszechnie dostępnych zadań ruchowych, jakie stawia przed nami środowisko życia. Do pomiaru sprawności fizycznej wykorzystujemy specjalnie opracowane zestawy zadań ruchowych, stawiające określone wymagania w zakresie kondycyjnych i koordynacyjnych właściwości organizmu.

Zestawy te nazywamy testami sprawności fizycznej, a składające się na nie ćwiczenia – próbami testowymi. Są one wystandaryzowane – mają dokładne opisy niezbędnych instrumentów oraz precyzyjne instrukcje wykonania, których przestrzeganie stanowi podstawę dla porównywania wyników między różnymi osobami i grupami ludzkimi. Rejestrowane w czasie testów wielkości opisujące wykonywane przez badanych zadanie ruchowe (np. czas zawiśnięcia na ugiętych ramionach, czas biegu na 50 czy 600/800/1000 metrów) są pośrednim obrazem najsilniej eksponowanych w danej próbie właściwości motorycznych człowieka.

Na podstawie obserwowanych efektów ćwiczenia dokonujemy pośredniej, przybliżonej oceny wewnętrznych właściwości ludzkiego organizmu. W próbie zwisu możemy pośrednio ocenić siłę względną i zdolność do długotrwałego skurczu mięśni kończyny górnej i obręczy barkowej. W 50-metrowym biegu sprinterskim zdobywamy przybliżony obraz lokomocyjnych zdolności szybkościowych. W biegu długim zaś tworzymy pośredni wgląd w wytrzymałość biegową badanych osób. Są to oczywiście dane przybliżone, ale wnoszą pewne informacje do oceny poziomu kondycji fizycznej, a więc również zdrowia wyrażanego tymi pozytywnymi miernikami.